AİHM başvurularında süre kesilir mi?

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi başvurularında 4 aylık başvuru süresi kesilir mi? İdari red durumunda nasıl bir yol izlenmelidir?

Bu sorunun cevabı başvuru formunun durumuna göre değişmektedir. AİHM başvuru süresi olan 4 aylık başvuru süresi ancak İçtüzük 47. maddeye uygun bir başvuru formu gönderilmesi halinde kesilir. Bu kural AİHM başvuruları ile ilgili AİHM internet sitesinde açıkça yer almaktadır.

Uygulamada bazı kimselerin bu konuda farklı (bana göre -ve tabii AİHM kurallarına göre- yanlış) bilgi verdikleri gözlemlenmektedir.

Örneğin, 4 aylık başvuru süresinin sonuna doğru başvurduğunuzda, eğer başvuru İçtüzük 47. maddeye uygun değilse, AİHM başvurucuya bu konu hakkında normal posta yoluyla bir mektup göndermektedir. Başvurunun incelenmesi ve AİHM tarafından gönderilen mektubun başvurucuya ulaşması uygulamada epey uzun zaman almaktadır. Dolayısıyla bu mektup başvurucuya ulaştığı zaman ve özellikle başvuru tarihinin sonuna doğru başvurulmuşsa, 4 aylık başvuru süresi çok büyük bir ihtimalle geçmiş olacaktır. Bunun en önemli sebebi İçtüzük 47. maddeye uygun olmayan başvurunun süreyi kesmemesidir.

Bazı sunumlarda yer alan bilginin aksine, AİHM'in mektubu başvurucuya ulaştığında, ilk başvuru tarihinden itibaren 4 aylık süreden kalan zaman kadar başvuru süresi kalmamaktadır. Bir başka ifadeyle, eğer iç hukuktaki nihai karar tarihinden itibaren 4 ay geçmiş ise, artık başvuru süresi de geçmiş olacaktır. Usulüne uygun olmayan başvuru formu süreyi kesmez. Bir başka ifadeyle, süre kaldığı yerden tekrar devam etmez.

AİHM İçtüzük 47. madde bildirimlerini başvuruculara normal posta yoluyla göndermektedir. Dolayısıyla AİHM mektubunun başvurucuya ulaştığına dair bir kayıt bulunmamaktadır. Yine bu sebeple başvurucu, eğer kalan başvuru süresi olduğunu düşünse bile, o süreyi hangi tarihten itibaren başlatacağı hakkında elinde somut bir veri bulunmamaktadır. Yani AİHM'e bu konuda bir ispat sunmak mümkün değildir. Zira o tebligatı imza karşılığında almamaktadır.

Bu sebeplerle, eğer başvuru İçtüzük 47. maddeye uygun değilse ve AİHM idari red kararı başvurucuya ulaştığında iç hukuktaki nihai karar tarihinden itibaren 4 aylık başvuru süresi geçmiş ise, yeniden yapılacak başvuru süre dışında olacaktır.

Bu sebeple ve özellikle böylesi bir durum ile karşı karşıya kalmamak için başvuruların çok kısa süre içinde yapılması şiddetle tavsiye edilir. Bu konuda örneğin Anayasa Mahkemesi başvuru süresi referans olarak alınabilir ve Anayasa Mahkemesine başvurulduğu durumlarda, bu mahkemenin red kararının tebliği tarihinden itibaren çok kısa bir süre içinde AİHM'e başvurulabilir.

Ayrıca, AİHM idari red kararı başvurucuya ulaştığında belirtilen eksikliği tek başına gidermek de o eksikliği tamamlamak ve İçtüzük 47. maddeye uygun bir başvuru yapmak anlamına gelmemektedir.

Böyle bir durumda, eksiklik giderilmiş halde baştan yeni ve usulüne uygun bir başvuru, yine bir önceki başvuru için esas alınan nihai karar tarihinden itibaren 4 aylık sürede yapılması gerekir.

Başvuru tarihinin ispatlanması bakımından AİHM posta tarihini esas almaktadır. Bu sebeple başvurunuzu mutlaka iadeli taahhütlü posta yoluyla veya uluslararası kargo şirketleri aracılığıyla göndermeniz gerekir. Aksi durum başvuru tarihinin ispatlanamaması sonucunu doğurabilir.